Παρασκευή, 5 Μαΐου 2017

Απρίλιος 1957 : Αλληλογραφία του Διγενή με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο στην Αθήνα. Ο Αρχηγός της ΕΟΚΑ εκφράζει την εμπιστοσύνη του στο πρόσωπο του Μακαρίου

Σπύρος Δημητρίου
Αντιπρόεδρος Ιδρύματος Στρατηγού Γεωργίου Γρίβα – Διγενή

Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος και οι συνεξόριστοί του αναχώρησαν από τις Σεϋχέλλες στις 6 Απριλίου 1957 και στις 17 του ίδιου μήνα είχαν φτάσει στην Αθήνα. Στις 9 Απριλίου 1957 ο Αρχηγός Διγενής  έστειλε επιστολή στον Μακάριο  που του την παρέδωσαν στην Αθήνα μόλις έφτασε. Στην επιστολή αυτή ο Αρχηγός της ΕΟΚΑ εξέφραζε τις επιφυλάξεις του ως προς τους χειρισμούς του εθνικού θέματος από την Ελληνική Κυβέρνηση, με βάσει την αλληλογραφία που είχε με τον Έλληνα Πρόξενο Φρυδά . Ο Αρχιεπίσκοπος  απάντησε στις 24 Απριλίου 1957 στον Διγενή μέσω του Έλληνα Προξένου:
«Είμαι υπερήφανος και απολύτως ικανοποιημένος δια τον υπέροχο αγώνα σας, η δε ευγνωμοσύνη της Κύπρου προς Υμάς θα είναι πάντοτε μεγάλη. Τούτο μόνον σας λέγω, ότι εγίνατε θρύλος και σύμβολον.
Η κηρυχθείσα ανακωχή είναι πολύ καλή σκέψις. Γεννάται όμως τώρα το ζήτημα, αν η ανακωχή θα είναι οριστική ή όχι. Φρονώ, ότι, κατόπιν της αποφάσεως του ΟΗΕ, πρέπει να δημιουργηθή το ειρηνικόν κλίμα δια την ανάληψιν διμερών συνομιλιών. Βεβαίως, και εις τούτο νομίζω, ότι συμφωνείτε και σεις, δεν έχομεν την γνώμην, ότι θα νικήσετε στρατιωτικώς τους Άγγλους, αλλά δια της ενόπλους δράσεως ηθέλετε να καταστήσετε διεθνές το ζήτημά μας, και, ει δυνατόν να εκβιασθή πολιτική λύσις, συμφώνως με το αίτημά μας περί αυτοδιαθέσως. Το πρώτον επιτεύχθη ήδη. Το δεύτερον δεν επετεύχθη ακόμη. Και εις τούτο υπάρχουν πολλαί δυσκολίαι, τας οποίας θα καταβάλλωμεν προσπάθειαν να υπερνικήσωμεν.
Γεννάται όμως το ερώτημα. Λαμβανομένης υπ’ όψιν της σημερινής καταστάσεως (από Κυπριακής και διεθνούς πολιτικής) συμφέρει ή όχι η περαιτέρω συνέχισις του ενόπλου δράσεως. Δεν είμαι απολύτως ενημερωμένος επί της εν Κύπρω καταστάσεως. Ε΄όσων όμως γνωρίζω, πιστεύω ειλικρινώς, ότι πρέπει να εξευρεθή τρόπος, ώστε να παύσουν αι επιχειρήσεις , χωρίς όμως να θιγή καθ’ οιονδήποτε τρόπον το γόητρόν σας. Έχω  υπ’ όψιν μου διάφορους

Απρίλιος 1957 : Αλληλογραφία του Διγενή με το Ελληνικό Προξενείο στη Λευκωσία και τον Έλληνα ΥΠΕΞ κ. Αβέρωφ, για το ζήτημα καταπαύσεως του Αγώνα.

Σπύρος Δημητρίου
Αντιπρόεδρος Ιδρύματος Στρατηγού Γεωργίου Γρίβα – Διγενή

Στις 12 Απριλίου 1957 ο Αρχηγός της ΕΟΚΑ έλαβε απαντητικό μήνυμα του ΥΠΕΞ της Ελλάδος κ. Αβέρωφ μέσω του Έλληνα Προξένου:
«Έλαβον γνώσιν μηνύματος υμών. Επιθυμώ, όπως διατυπώσω διευκρινίσεις. Εις ουδέν κατέληξα και πάντως ουδέν δύναμαι να είπω, πριν ή συναντήσω τον Αρχιεπίσκοπο. Ως προς Υμάς με κατέχει βαθεία αγωνία δια την τύχην σας. Τούτο δεν αφορά μόνον την αισθηματικήν πλευράν, ήτις, με όσα επράξατε, ιδιαιτέρως με συγκινεί. Αφορά και υπόθεσιν. Απώλεια υμών έσται καίριον πλήγμα πολυπλεύρως. Σήμερον Στρατάρχης της Αυτοκρατορίας δεν σας ενίκησε, αλλ’ υμείς και ο Κυπριακός λαός κατηγάγετε νίκην. Τούτο επιτρέπει άλλους χειρισμούς τους οποίους παρά θρυλικά επιτεύγματα δεν θα ηδυνάμεθα να κάμωμεν, αν δεν αποτελήτε φόβητρον.
.»Επωφελούμαι και πάλιν της ευκαιρίας να σας είπω, ότι εδοξάσατε το όνομα του Έλληνος στρατιώτου».
Στις 18 Απριλίου 1957 ο Διγενής λαμβάνει σημείωμα του Έλληνα Προξένου κ. Φρυδά όπου μεταξύ άλλων έγραφε:
«Δεν αποκλείεται, εις την περίπτωσιν απεφασίζετο κατάπαυσις, η πρόσκλησις προς τούτο να γίνη δια δημοσίας δηλώσεως του Αρχιεπισκόπου..... Γνωρίζω ότι γίνεται ενέργεια δι’ αναστολήν επιχειρήσεων υπό Άγγλων».
Το τελευταίο δεκαήμερο του Απριλίου 1957 συνεχίστηκε η εκτενής αλληλογραφία μεταξύ του Γενικού Προξένου της Ελλάδος στη Λευκωσία κ. Βλάχου, ο οποίος ανακινούσε το ζήτημα της καταπαύσεως του αγώνος. Ο Αρχηγός της ΕΟΚΑ απάντησε σ’ αυτά τα σημειώματα ξεκαθαρίζοντας την θέση του, αλλά και την θέση της Οργάνωσης την οποία διεύθυνε. Έγραφε

Γεώργιος Βιζυηνός, “Το πτωχόν της Κύπρου”

[Ο μείζων νεοέλληνας πεζογράφος Γεώργιος Βιζυηνός (1849-1896), γεννημένος στη Βιζύη της Ανατολικής Θράκης, διέμεινε στην Κύπρο κατά την περίοδο 1868-1872, ως σπουδαστής, αλλά και “προστατευόμενος ρασοφόρος υποτακτικός” του αρχιεπισκόπου Κύπρου, Σωφρονίου Β΄. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του έζησε έναν άτυχο έρωτα με νεαρή Λευκωσιάτισσα, γνώρισε όμως από κοντά και το δράμα του τόπου που μαστιζόταν συχνά από επιδημίες, ανομβρία και επιδρομές ακρίδας.
Το ποίημά του “Το πτωχόν της Κύπρου”, με συνοδευτική επεξήγηση “Εγράφη κατά την ανομβρίαν”, δημοσιεύτηκε στην ποιητική συλλογή του Ατθίδες αύραι (1884). Ο Βιζυηνός προερχόταν από φτωχή οικογένεια και γνώριζε από πείνα και στερήσεις, στοιχεία που διακρίνονται και στο ποίημα].
Στην Πόλη, έρημο πουλί
με μάτι δακρυσμένο,
απλώνει το καϋμένο
το χέρι του με συστολή.
*
Θαρρείς δεν έχ’ αναπνοή.
Ταλαίπωρο παιδάκι!
Λίγο ξερό ψωμάκι
το ξαναφέρει στην ζωή!
*
―Καλέ μου συ, αφεντικό
με την χρυσή καδένα!
Λυπήσου με κ’ εμένα,
που ’μαι γυμνό και νηστικό!

Σάββατο, 29 Απριλίου 2017

Απρίλιος 1941. Ο Αντισυνταγματάρχης(Ανχης) Γεώργιος Γρίβας και η υποχώρηση της ΙΙας Μεραρχίας από τα αλβανικά βουνά.


Σπύρος Δημητρίου
Αντιπρόεδρος Ιδρύματος Στρατηγού Γεωργίου Γρίβα – Διγενή

Ο Αντισυνταγματάρχης Γεώργιος Γρίβας βρίσκεται στην έδρα της II Μεραρχίας από τις 23 Ιανουαρίου 1941, αντικαθιστώντας τον Αντισυνταγματάρχη πεζικού Χριστοδουλίδη Δημήτριο, στη θέση του Επιτελάρχη.
Η ΙΙα Μεραρχία ανήκε στη δύναμη του Α΄ Σώματος Στρατού (Α΄ Σ.Σ) και είχε διοικητή τον υποστράτηγο Γεώργιο Λάβδα. Στην II Μεραρχία ανήκε το 3ο Σύνταγμα Πεζικού, το 34ο Σύνταγμα Πεζικού (ήταν στην VIII Μεραρχία και επανήλθε στις 4 Δεκεμβρίου), το 36ο Σύνταγμα Πεζικού,  το 39ο Σύνταγμα Ευζώνων (ήταν στην VIII Μεραρχία και επανήλθε στις 16 Νοεμβρίου), το II Σύνταγμα Πυροβολικού και η II Ομάδα Αναγνωρίσεως.
Ο διοικητής της II Μεραρχίας, υποστράτηγος Γεώργιος Λάβδας, ήταν λίγο μεγάλος κι έτσι μεγάλο βάρος της διοίκησης έπεφτε στον Επιτελάρχη. Ο αεικίνητος Αντισυνταγματάρχης Γεώργιος Γρίβας όργωσε το μέτωπο της Μεραρχίας, εμψυχώνοντας του στρατιώτες και τους αξιωματικούς του. Επίσης, κατέστρωσε τα  σχέδια της αμυντικής διάταξης, αλλά και τα επιχειρησιακά σχέδια για τις επιθετικές εξορμήσεις των μονάδων της Μεραρχίας. Ήταν η «ψυχή» της Μεραρχίας.
Από την Ιστορία της II Μεραρχίας του Γ.Ε.Σ, γράφουμε συνοπτικά την δραστηριότητά της από την αρχή του χρόνου, μέχρι την Γερμανική επίθεση στις 6 Απριλίου 1941:
 «Η II Μεραρχία από της 1ης Ιανουαρίου 1941, μεταπεσούσα εις αμυντικήν διάταξιν, κατείχε τον νοτιανατολικώς Τεπελενίου τομέα, συμπεριλαμβάνοντα τα χωρία Μαλέσοβα, Χόρμοβα, και τον ορεινόν όγκον Μπούζει Σεφέρ Αγιάτ. Εν τη τοποθεσία ταύτη  η Μεραρχία απέκρουσε επιτυχώς εξαπολυθείσας κατά του δεξιού της επιθέσεις.
Την 15ην Φεβρουαρίου επαναλήφθησαν αι επιθετικαί ενέργειαι δια των 34ου και 39ου Συνταγμάτων προς Μεστάνι-Πέκλι, καταληφθείσης της κορυφής Γκόλιτο επί του χιονοσκεπούς όρους Νεμέρσκα. Κατ’ αυτάς συνελήφθησαν αιχμάλωτοι 34 αξιωματικοί και 775 οπλίται. Αι επιχειρήσεις διεκόπησαν την 20ην Φεβρουαρίου λόγω ενσκηψάσης σφοδρής χιονοθυέλλης. Η επίθεσις επανελήφθη την 7η Μαρτίου δια του 34ου Συντάγματος και του διατεθέντος εκ της IV Μεραρχίας 11ου τοιούτου. Την 8η Μαρτίου το 34ο Σύνταγμα, κατόπιν σκληρού αγώνος σώματος προς σώμα, καθ’ όν εχρησιμοποιήθησαν ακόμη και λίθοι, κατέλαβε το ισχυρώς ωργανωμένον ύψωμα 739, διαλύσαν  το κατέχον τούτο ιταλικόν τάγμα, ούτινος συνέλαβε τον ταγματάρχην διοικητήν μετά του επιτελείου του και περί 300 οπλίτες αιχμαλώτους.
Κατά την αρξαμένην την 9ην Μαρτίου μεγάλην εαρινήν ιταλικήν επίθεσιν, η Μεραρχία υπέστη σοβαρούς βομβαρδισμούς. Εκτοξευθείσαι την 18ην και 24ην Μαρτίου ισχυραί επιθέσεις κατά του δεξιού της απεκρούσθησαν επιτυχώς».
Η Γερμανική επίθεση βρήκε τον Ελληνικό Στρατό στα αλβανικά βουνά να κατέχει δεσπόζουσα θέση, μετά τις νίκες έναντι των Ιταλών και με ηθικό πολύ υψηλό. Η ΙΙα Μεραρχία, όπως γράψαμε ανήκε στο Α΄ Σώμα Στρατού(Α΄ Σ.Σ.) που μαζί με το Β΄Σ.Σ αποτελούσαν το Τμήμα Στρατιάς Ηπείρου(Τ.Σ.Η.).
Μετά την κατάρρευση του μετώπου και την επέκταση των Γερμανικών δυνάμεων προς ο εσωτερικό της χώρας αποφασίστηκε ο υποχωρητικός ελιγμός της ΤΣΗ. Οι αμυντικές επιχειρήσεις ξεκίνησαν στον τομέα του Α΄Σ.Σ στις 14 και 15 Απριλίου 1941. Η ΙΙα Μεραρχία κατείχε τον τομέα νοτιοδυτικά της Κλεισούρας εκατέρωθεν του Δρίνου ποταμού, με το 3ο και το 2/39 σύνταγμα στη πρώτη γραμμή και τα 36ο και 34ο συντάγματα σε εφεδρεία της Μεραρχίας και του Α΄ Σώματος Στρατού. Είχε δώσει σφοδρές μάχες κατά τους μήνες Φεβρουάριο και τον Μάρτιο με αρκετές απώλειες, χωρίς όμως να χάσει τα εδάφη της.
Το πρωί της 14ης Απριλίου 1941, οι Ιταλοί επιτέθηκαν σ’ ολόκληρο τον τομέα του Α΄Σ.Σ. με στόχο την επέκτασή τους αλλά και για να βολιδοσκοπήσουν την αντίσταση των ελληνικών δυνάμεων λόγω της ραγδαίας προέλασης των Γερμανών. Στον τομέα της ΙΙας Μεραρχίας οι ιταλικές δυνάμεις επιτέθηκαν μετά από προετοιμασία του πυροβολικού τους για να καταλάβουν την τοποθεσία ανατολικά του Δρίνου ποταμού. Η επίθεση συνετρίβη με μεγάλες απώλειες των Ιταλών. Τα καταληφθέντα προκεχωρημένα σημεία τα επανακατέλαβαν οι δυνάμεις της ΙΙας Μεραρχίας το απόγευμα, χωρίς να χρησιμοποιηθούν οι εφεδρείες της. Οι ιταλικές επιθέσεις συνεχίστηκαν και την επόμενη μέρα στο μέτωπο του Α΄Σ.Σ.

Βρετανικές απώλειες στον αγώνα της ΕΟΚΑ

Του Πέτρου Παπαπολυβίου
αναπλ. καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.
Την περασμένη Τρίτη, 25 Απριλίου 2017, σε διάλεξη του γράφοντος στη Λευκωσία, έγινε μια απόπειρα κωδικοποίησης των πραγματικών δεδομένων σχετικά με τις βρετανικές απώλειες στον αγώνα της ΕΟΚΑ. Για το ζήτημα έχουμε γράψει και άλλοτε στη στήλη μας, με αφορμή τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου των Βρετανών πεσόντων κατά το 1955-1959, που έγιναν στην κατεχόμενη Κερύνεια, τον Νοέμβριο του 2009.
Στο Μνημείο καταγράφονται από τότε, οι 371 Βρετανοί στρατιωτικοί που σκοτώθηκαν στην Κύπρο κατά το 1955-1959: 274 από αυτούς ανήκαν στο στρατό, 69 στη ΡΑΦ και οι υπόλοιποι 28 στο Βασιλικό Ναυτικό και στους Πεζοναύτες. Στην Κερύνεια, επίσης, αναγέρθηκε ένα άλλο, μικρότερο μνημείο, με τα ονόματα 18 Βρετανών που υπηρετούσαν στην Αστυνομία και σκοτώθηκαν την ίδια περίοδο: Επτά από αυτούς ανήκαν στην κυπριακή Αστυνομία και έντεκα σε βρετανικές αστυνομικές μονάδες. Συνολικά, στην Κύπρο στη διάρκεια του αγώνα της ΕΟΚΑ σκοτώθηκαν 415  Βρετανοί: 371 στρατιωτικοί, 18αστυνομικοί και 26 πολίτες. Σχεδόν όλοι οι στρατιωτικοί και αστυνομικοί έχουν ταφεί στο στρατιωτικό κοιμητήριο του Wayne’s Keep, λίγο έξω από τη Λευκωσία, προς τον Γερόλακκο, σήμερα στη «Νεκρή ζώνη».
Θυμίζουμε ότι στη διάρκεια του αγώνα της ΕΟΚΑ το αποικιακό καθεστώς παρουσίαζε χαλκευμένους αριθμούς για τις βρετανικές απώλειες στην Κύπρο. Προς το τέλος του αγώνα της ΕΟΚΑ, η βρετανική προπαγάνδα, πολεμώντας την κυπριακή επανάσταση για ελευθερία και ένωση με την Ελλάδα, διέδωσε το επιχείρημα «ότι η ΕΟΚΑ σκότωσε περισσότερους Έλληνες Κυπρίους αντί Άγγλους», υποστηρίζοντας ότι στην Κύπρο σκοτώθηκαν κατά το 1955-1959 142 Βρετανοί: 104 στρατιωτικοί, 26 πολίτες και δώδεκα Αστυνομικοί. Επρόκειτο για ένα χονδροειδές ψέμα.

Το ζωγραφικό έργο του εθνικού μας ποιητή Βασίλη Μιχαηλίδη

Tον Βασίλη Μιχαηλίδη τον γνωρίζουμε ως τον εθνικό ποιητή της Κύπρου λόγω του ποιήματος της 9ης Ιουλίου. Εκτός όμως από ποιητής υπήρξε και ζωγράφος. 
Τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής πήρε στη Λευκωσία από τον γνωστό ζωγράφο της εποχής Χατζηχριστόδουλο γύρω στα 1863. Παράλληλα, φοίτησε στην Ελληνική Σχολή Λευκωσίας όπου δίδασκε ο θείος του από την πλευρά του πατέρα του,Ιωάννης Οικονομίδης. Το 1868 ήρθε με το θείο του στη Λάρνακα όταν αυτός χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Κιτίου με το όνομα Κυπριανός Οικονομίδης. Η περίοδος από το 1868 μέχρι το 1875 που έφυγε από τη Λάρνακα για την Ιταλία με σκοπό να βελτιώσει και να διευρύνει τους ζωγραφικούς τους ορίζοντες, θεωρείται η πιο καθοριστική της ζωής του, αφού εδώ είχε τη δυνατότητα να γνωρίσει επιφανείς πνευματικούς ανθρώπους. Επί πλέον στη Λάρνακα ζωγράφισε κάποιους πίνακες, που παρόλο ότι είναι ανυπόγραφοι, αποδίδονται από τους μελετητές του έργου του στον Βασίλη Μιχαηλίδη.
Φωτ 1: «Η Αγία Οικογένεια». Συλλογή Μητρόπολης Κιτίου
Όλα τα πρόσωπα που ζωγράφισε έχουν σχέση με τη Λάρνακα. Μετά την επιστροφή του στην Κύπρο το 1878, επηρεασμένος από τον Ιταλό ζωγράφο Ραφαήλ Σάντιέργα του οποίου είδε στη Φλωρεντία, ζωγράφισε έναν πίνακα που φέρει την ονομασία «Η Αγία Οικογένεια», και που ανήκει στη συλλογή της Μητρόπολης Κιτίου (φωτ 1). Στο έργο αυτό οι μορφές είναι αυτόφωτες και έχουν ένα ροδαλό χρώμα. Ο πίνακας εκτός από στοιχεία ιταλικής ζωγραφικής έχει και στοιχεία βυζαντινής τέχνης, όπως είναι οι ευθείες μύτες των προσώπων, ιδιαίτερα της Παναγίας. Στο βάθος του πίνακα δεξιά ένα τρίτο πρόσωπο, πιθανόν του Ιωσήφ σε ώριμη ηλικία βλέπει τον Χριστό. Το μοτίβο συμπληρώνει ένα τέταρτο πρόσωπο, πιθανόν αγγέλου. Πρόκειται για ελαιογραφία σε καμβά. Ο Βασίλης Μιχαηλίδης ποτέ δεν συμπλήρωσε τις σπουδές του στην Ιταλία λόγω οικονομικής δυσπραγίας. Έφυγε για την Ελλάδα όπου πολέμησε για την απελευθέρωση των Ηπειροθεσσαλών. Όταν επέστρεψε στη Λεμεσό τέλος του 1878, ήταν πάμπτωχος και άρρωστος από ρευματισμούς.

Παρασκευή, 2 Σεπτεμβρίου 2016

Η μυστική άφιξη του Γρίβα-Διγενή στην Κύπρο, τον Αύγουστο 1971(1)

ΔΙΓΕΝΗΣ
Ιστορικά ντοκουμέντα, τα χειρόγραφα του ίδιου του στρατηγού
Του Νίκου Παπαναστασίου
ΓΡΑΦΤΗΚΑΝ, και συνεχίζουν να γράφονται, πολλά για τη κάθοδο του στρατηγούΓεωργίου Γρίβα Διγενή στην Κύπρο, το 1971. Τα περισσότερα από τα γραφτά αυτά είναι αναληθή και δεν αποδίδουν καθόλου την πραγματικότητα.
ΤΙ έχει γίνει; Λόγω πολιτικών και ιδεολογικών καταστάσεων, πολλοί έγραψαν μύθους μέχρι και τερατουργήματα. Σ’ αυτό βοήθησε και το σκηνικό που επικράτησε στην Κύπρο και την Ελλάδα μετά τα γεγονότα του καλοκαιριού του 1974 και την επιστροφή τουΜακαρίου στην Κύπρο. Κόμματα – με επί κεφαλής το ΑΚΕΛ – θεώρησαν συγκεκριμένα την περίοδο εκείνη ως ευκαιρία να γράψουν όσα και η φαντασία αδυνατεί να «γεννήσει». Το πολιτικό σκηνικό ήταν τέτοιο δυστυχώς, που υποβοηθούσε στον βιασμό και της Ιστορίας, πέρα από τους χιλιάδες βιασμούς γυναικών που διέπραξαν Τούρκοι κτήνη, είτε εισβολείς από την Τουρκία, είτε Τουρκοκύπριοι εξτρεμιστές, τους οποίους εδώ και πολλά χρόνια το ΑΚΕΛ αδιάντρωπα αποκαλεί…«αδελφούς»! Αν είναι δυνατό!..
Παραδάκι «με ουρά», παρήγαγε «ιστορικούς συγγραφείς»
ΒΕΒΑΙΑ, δεν ήταν μόνο το ΑΚΕΛ και οι ομοϊδεάτες του κομμουνιστές στην Ελλάδα, που εκμεταλλεύτηκαν τις πολύ δύσκολες καταστάσεις που επικράτησαν

Κύπρος – Μικρασία. Τα Πρακτικά ενός συνεδρίου

Του Πέτρου Παπαπολυβίου
Αναπλ. Καθηγητή Πανεπιστημίου Κύπρου

Οι τελευταίες μέρες του Αυγούστου είναι συνδεδεμένες με την επέτειο της Μικρασιατικής καταστροφής. Για τις πολλές και μακραίωνες σχέσεις της Κύπρου με τη γειτονική Μικρά Ασία, την ιστορική και ουσιαστική ενδοχώρα του νησιού μας, κυκλοφόρησε πριν από λίγους μήνες, από τον Σύνδεσμο Μικρασιατών Κύπρου, ο τόμος «Κύπρος-Μικρασία. Κοιτίδες πολιτισμού. Πρακτικά Α΄ Επιστημονικού Συμποσίου» (Λευκωσία 2015), με εκδοτική επιμέλεια του Χαράλαμπου Γ. Χοτζάκογλου. Πρόκειται για τα Πρακτικά του ομώνυμου συνεδρίου που οργανώθηκε στην Παλιά Αρχιεπισκοπή, τον Οκτώβριο του 2012 και εντάσσεται στην πλούσια δραστηριότητα του ιδιαίτερα δραστήριου Συνδέσμου Μικρασιατών Κύπρου, η πρόεδρος του οποίου Μόνα Σαββίδου-Θεοδούλου χαιρετίζει και τον τόμο.

Από τις δεκατέσσερις επιστημονικές μελέτες του τόμου, οι περισσότερες αφορούν τη νεότερη ιστορία. Τις σταχυολογώ (κατά σειρά δημοσίευσης στα Πρακτικά):
Χαράλαμπος Χοτζάκογλου, «Μικρασιατικά κειμήλια στις συλλογές της Εταιρείας Κυπριακών Σπουδών».
Πέτρος Παπαπολυβίου, «Μικρασιάτες καθηγητές στην Κύπρο (1893-1931)».

Τρίτη, 30 Αυγούστου 2016

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1956 : Ο ΔΙΓΕΝΗΣ ΔΙΑΤΑΖΕΙ ΑΝΤΙΠΟΙΝΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΠΑΓΧΟΝΙΣΜΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ

Σπύρος Δημητρίου
Αντιπρόεδρος Ιδρύματος Στρατηγού Γεωργίου Γρίβα – Διγενή

Στις 7 Αυγούστου 1956 ο Αρχηγός πληροφορήθηκε ότι η απονομή χάριτος για τους τρεις μελλοθανάτους αγωνιστές απορρίφθηκε, οπότε έδωσε εντολή να γίνουν δολιοφθορές σ’ όλη την Κύπρο ως αντίποινα.
Γι αυτές τις ενέργειες γράφει ο ίδιος στα απομνημονεύματα του Αγώνα της ΕΟΚΑ:
«..Την εσπέραν της 7ης Αυγούστου προσεβλήθησαν υπό των ημετέρων στρατιωτικαί βάσεις εις Ακρωτήρι (ΡΑΦ), Επισκοπήν, Δεκέλειαν, Κερύνειαν, Αμμόχωστον και Άνω Παναγιάν Πάφου. Ετέρα σειρά δολιοφθορών εξετελέσθη μετά τον απαγχονισμόν των τριών πατριωτών, ως αντίποινα, εις Γκάρρισσον Κλάμπ Λευκωσίας, παρά την είσοδο του λιμένος Αμμοχώστου, εις ΝΑΑΦΙ Λευκωσίας και Λάρνακος, εναντίον στρατιωτικού αυτοκινήτου εν Λεμεσώ το οποίον κατεστράφη τελείως, εναντίον ετέρου περιπολικού αυτοκινήτου ωσαύτως εν Λεμεσώ, εναντίον εξοχικού στρατιωτικού κέντρου εν Λάρνακαι κ.λ.π. Σημειωτέον, ότι ουδεμίαν των ανωτέρω δολιοφθορών μετά την εκτέλεσιν των θανατοποινιτών ανήγγειλεν ο ραδιοσταθμός Κύπρου».

Πηγή :
Γεώργιος Γρίβας – Διγενής Απομνημονεύματα του Αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-59 Εκδόσεις Πελασγός Αθήνα 2013.

8 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1956 : Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΤΩΝ ΜΕΛΛΟΘΑΝΑΤΩΝ, Ι. ΠΑΤΑΤΣΟΥ, Α. ΖΑΚΟΥ, Χ. ΜΙΧΑΗΛ



Σπύρος Δημητρίου
Αντιπρόεδρος Ιδρύματος Στρατηγού Γεωργίου Γρίβα – Διγενή

Είναι συγκινητικές και συνάμα γεμάτες πατριωτική φλόγα, οι επιστολές των μελλοθανάτων του αγώνα της ΕΟΚΑ. Χωρίς ίχνος φόβου και με πλήρη συνείδηση του σκοπού για τον οποίο θυσιάζονται, προσπαθούν μέσα από τις λίγες αυτές γραμμές να παρηγορήσουν τους οικείους τους και ιδιαίτερα τη μητέρα τους. Η πίστη στον Αγώνα και στο Θεό είναι στην ψυχή τους βάλσαμο σ’ αυτή την ύστατη στιγμή. Η υπερηφάνεια και η μεγαλοσύνη του ΕΛΛΗΝΑ ΗΡΩΑ θα τρομάξουν τον Άγγλο κατακτητή.
ΙΑΚΩΒΟΣ ΠΑΤΑΤΣΟΣ ΣΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΤΟΥ
«Αγαπημένη μου μητέρα,
Χαίρε. Ευρίσκομαι μεταξύ αγγέλων. Τώρα απολαμβάνω τους κόπους μου. Το πνεύμα μου φτερουγίζει γύρω από τον θρόνο του Κυρίου. Θέλω να χαίρης όπως κι εγώ. Αν κλαίης θα λυπούμαι. Τ’ όνομά σου θα γραφή στην ιστορία γιατί εδέχθης να θυσιασθή το παιδί σου για την Πατρίδα. Είναι καιρός τώρα να καμαρώσης το παιδί σου. Ευρίσκεται εκεί ψηλά όπου ψάλλουν οι άγγελοι. Χαίρε αγαπημένη μου μητέρα. Μην καίης για ν’ ακούσης την αγγελική φωνή μου που ψάλλει Άγιος Άγιος Άγιος Κύριος Σαβαώθ. Ψάλλε και συ μαζί μου. Ψάλλε, προσεύχου, δόξαζε τον Θεόν σ’ όλην την ζωήν.
Αγαπητή μου μητέρα σου ζητώ μίαν χάριν. Είναι η τελευταία μου επιθυμία. Εάν εκπληρώσης την επιθυμίαν μου αυτήν η ψυχή μου θα χαίρη. Θέλω να χαρίσης όλα τα

5 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1956 : Ο ΔΙΓΕΝΗΣ ΔΙΑΤΑΖΕΙ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΓΓΛΟΥ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΥ ΤΖΟΝ ΚΡΙΜΕΡ

Σπύρος Δημητρίου
Αντιπρόεδρος Ιδρύματος Στρατηγού Γεωργίου Γρίβα – Διγενή

Η σύλληψη του άγγλου πράκτορα Τζόν Κρίμερ είχε γίνει στις 2 Αυγούστου από την ομάδα της Κερύνειας για να χρησιμοποιηθεί ως αντάλλαγμα με τους θανατοποινίτες αγωνιστές Πατάτσο, Μιχαήλ και Ζάκο. Τον κρατούσαν φρουρούμενο σ’ ένα δωματιάκι στο χωριό Άγιο Γεώργιο της Κερύνειας παρέχοντάς του σχετικές περιποιήσεις όπως διέταξε ο Διγενής. Ο μισέλληνας άγγλος όμως το παρατράβηξε ζητώντας περιποιήσεις 5 αστέρων ξενοδοχείου. Μόλις δημοσιοποιήθηκε η σύλληψη του βρετανού οι αποικιακές στρατιωτικές αρχές χτένισαν την περιοχή της Κερύνειας.
Στις 3 Αυγούστου ο Διγενής διέταξε την εκτέλεση του Κρίμερ μετά την εκτέλεση των μελλοθανάτων αγωνιστών.
Ο Ανδρέας Ζάκος μέσα από το κελί του μελλοθανάτου έστειλε μήνυμα στον Αρχηγό του, μέσου των εφημερίδων, κάνοντας έκκληση να χαριστεί η ζωή του άγγλου κρατούμενου. Το μεγαλείο ψυχής του Έλληνα Ήρωα όμως δεν έπεισε τον Διγενή.
Εντούτοις μόλις ο ίδιος διαπίστωσε την ηλικία του βρετανού(ήταν πάνω από τα 75) πήρε την απόφαση ,λόγω αυτού του γεγονότος, να τον απελευθερώσει.
Η διαδικασία, όμως, της απελευθέρωσης δεν ήταν εύκολη υπόθεση, μια κι οι άγγλοι στρατιώτες ήταν στην γύρω περιοχή και ερευνούσαν τα πάντα και φυσικά να μην

Παρασκευή, 26 Αυγούστου 2016

Ο τορπιλισμός της «Έλλης» και η Κύπρος

Το πρωτοσέλιδο του «Νέου Κυπριακού Φύλακος» της 16ης Αυγούστου 1940
16081940
Οι ειδήσεις για τους εράνους, στο φ. της 18ης Αυγούστου 1940
18081940
Του Πέτρου Παπαπολυβίου
Αναπλ. Καθηγητή Πανεπιστημίου Κύπρου
Συμπληρώθηκαν, δεκαπενταύγουστο του 2016, 76 χρόνια από τον αναίτιο και πρωτοφανή στα διεθνή χρονικά τορπιλισμό του καταδρομικού του ελληνικού πολεμικού ναυτικού, «Έλλη» στο λιμάνι της Τήνου, όπου εκτελούσε εθιμοτυπικά θρησκευτικά καθήκοντα, από ιταλικό υποβρύχιο, την ημέρα του εορτασμού της Κοίμησης της Παναγίας. Ήταν το προανάκρουσμα της επίθεσης της φασιστικής Ιταλίας στην Ελλάδα, που ακολούθησε στις 28 Οκτωβρίου 1940.
Αν και στην Ελλάδα το καθεστώς Μεταξά αντιμετώπισε με ψυχραιμία το γεγονός αποφεύγοντας να φανατίσει την κοινή γνώμη, στην Κύπρο το κλίμα ήταν εντελώς διαφορετικό. Το νησί, βρετανική αποικία από το 1925, ως μέλος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας είχε εισέλθει στον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο από τον Σεπτέμβριο του 1939. Η Ιταλία ήταν επομένως, από την είσοδό της στον πόλεμο, ως σύμμαχος της χιτλερικής Γερμανίας, τον Ιούνιο 1940 εν δυνάμει εχθρός των Κυπρίων. Αυτό επιβεβαιώθηκε, εξάλλου, σαράντα περίπου μέρες μετά τον τορπιλισμό της «Έλλης», το μεσημέρι της Κυριακής 22ας Σεπτεμβρίου 1940, από τον πρώτο βομβαρδισμό της Κύπρου από ιταλικά αεροπλάνα.
Κωδικοποιώντας τις κυπριακές αντιδράσεις για τη βύθιση της «Έλλης»

ΜΑΚΑΡΙΟΣ: ΜΥΘΟΣ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ...

Ζητούσε επίμονα να πεισθεί η Τουρκία να εισβάλει στην Κύπρο για να τον επαναφέρει στον προεδρικό θώκο


ΤΟΥ ΗΡΟΔΟΤΟΥ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ
Ιστορικού Ερευνητή


Η αλήθεια αναφορικά με το παρασκήνιο που οδήγησε στην τουρκική εισβολή το καυτό εκείνο καλοκαίρι του 1974, πρέπει επιτέλους να λάμψει. Και αυτή η αλήθεια είναι πολύ διαφορετική από εκείνην που κάποιοι για 41 χρόνια σερβίρουν στον κυπριακό λαό για να εξυπηρετούν τις δικές τους επιδιώξεις και τα δικά τους συμφέροντα. Οι μέρες που διανύουμε επιβάλλουν την αποκατάσταση της ιστορικής πραγματικότητας.

Απόρρητο ντοκουμέντο
Απόρρητο ντοκουμέντο συνομιλίας μεταξύ του Βρετανού Πρωθυπουργού Χ. Ουίλσων και του Αρχιεπισκόπου Μακάριου στις 2.30 μ.μ. της 17ης Ιουλίου 1974, στην πρωθυπουργική κατοικία στο Λονδίνο, όταν ο Μακάριος είχε ήδη εγκαταλείψει την Κύπρο. Ακολουθεί μετάφραση του επίμαχου αποσπάσματος της συνομιλίας των δύο ανδρών:

«Ο Βρετανός Πρωθυπουργός Χάρολντ Ουίλσων πληροφόρησε τον Αρχιεπίσκοπο ότι θα έβλεπε και τον Τούρκο πρωθυπουργό το ίδιο βράδυ. Ο πρόεδρος Μακάριος είπε πως η άμεση ερώτηση ήταν: ποια πρακτικά μέτρα μπορούσαν να παρθούν; Το τουρκικό ενδιαφέρον ήταν να μην γίνει η Κύπρος μέρος της Ελλάδας». 

Η αποκάλυψη Μπαρουτσού
Η ερευνήτρια Φανούλλα Αργυρού, δημοσίευσε εξάλλου στη εφημερίδα «Σημερινή», τον Ιούλιο 1993 την ακόλουθη σημαντική αποκάλυψη:

Ο Ε. Μπαρουτσού διετέλεσε υπεύθυνος των Κυπριακών υποθέσεων στο τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών. Ο Μπαρουτσού είχε δημοσιεύσει στην

2 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1956 : Ο ΔΙΓΕΝΗΣ ΔΙΑΤΑΖΕΙ ΣΥΛΛΗΨΕΙΣ ΒΡΕΤΑΝΩΝ ΩΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΜΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑΔΙΚΑΣΜΕΝΟΥΣ ΣΕ ΘΑΝΑΤΟ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ.

Σπύρος Δημητρίου
Αντιπρόεδρος Ιδρύματος Στρατηγού Γεωργίου Γρίβα – Διγενή
Όταν στα τέλη Ιουλίου 1956 είχε απορριφθεί και η χάρη προς τους τρεις καταδικασμένους σε θάνατο αγωνιστές Ανδρέα Ζάκο, Ιάκωβο Πατάτσο και Χαρίλαο Μιχαήλ, ο Διγενής διέταξε να συλληφθούν Βρετανοί για να μπορέσει να τους ανταλλάξει η Οργάνωση με τους θανατοποινίτες αγωνιστές.
Ο αρχηγός της ομάδας Κερύνειας Ντίνος Χαραλάμπους διάλεξε ως στόχο ένα πράκτορα της Ιντέλιτζενς Σέρβις, τον Τζόν Κρίμερ. Ο Άγγλος πράκτορας που ήταν φοβερός μισέλληνας, έκανε τον περίπατό του από την Κερύνεια προς το τουρκικό χωριό Τέμπλος.
Στις 2 Αυγούστου 1956, η ομάδα της Κερύνειας, ο Χαραλάμπους, ο Λάμπρος Πάρπας,, ο Ανδρέας Καλέσιης και ο Ερμης Χαραλάμπους, έχοντας οδηγό στο αυτοκίνητο τον Κύρο Πιστό έστησαν καρτέρι στον Βρετανό στο δρομάκι που οδηγεί από την Κερύνεια στο Τέμπλος. Ο Άγγλος αιφνιδιάζεται και με γρήγορες κινήσεις τον φιμώνουν, του σκεπάζουν το πρόσωπο για να μην βλέπει που θα τον οδηγήσουν και τον βάζουν στο αυτοκίνητο. Ακολούθως τον πηγαίνουν στον Άγιο Γεώργιο Κερύνειας και τον κλείνουν σ’ ένα δωματιάκι δίπλα στην εκκλησία του χωριού.

8-19 ΙΟΥΝΙΟΥ 1956 : Η ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΩΔΗΣ ΔΙΑΦΥΓΗ ΤΟΥ ΔΙΓΕΝΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΤΑΡΤΩΝ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΓΓΛΙΚΟ ΚΛΟΙΟ, ΣΤΑ ΒΟΥΝΑ ΤΟΥ ΚΥΚΚΟΥ. Ο ΔΙΓΕΝΗΣ ΣΤΗ ΛΕΜΕΣΟ.




Σπύρος Δημητρίου
Αντιπρόεδρος Ιδρύματος Στρατηγού Γεωργίου Γρίβα – Διγενή

Ο Διγενής με τους αντάρτες του βρισκόντουσαν στην περιοχή της «Διπλής» και πραγματικά διέτρεχαν πολύ σοβαρό κίνδυνο από την μεγάλη εξόρμηση των Άγγλων στα βουνά του Κύκκου. Την Παρασκευή 8 Ιουνίου 1956  στις δυόμισι το πρωί ο Διγενής άκουσε γαυγίσματα σκύλου και προσπάθησε να δει τι ακριβώς συμβαίνει.  Ο Αρχηγός ξύπνησε τα παλικάρια του για να δουν όλοι μαζί τι θα κάνουν. Σε λίγο ήρθε κι ο Αντώνης Γεωργιάδης που είχε πάει να παραλάβει τρόφιμα και την αλληλογραφία στην περιοχή Μηλικούρι από το σύνδεσμο Γεώργιο Δαμιανού. Αφού κάλυψαν κατάλληλα τον χώρο πήραν τον οπλισμό τους  και ακολουθώντας  τα πλάγια του ποταμού Διαρίζου κινήθηκαν νότια με κατεύθυνση τη Πάφο. Όταν άρχιζε να χαράζει είδαν αποτσίγαρα και πατημασιές γεγονός που μαρτυρούσε ότι από την περιοχή πέρασε στρατός. Έστειλε τον Λάμπρο Καυκαλίδη σε ένα κοντινό ύψωμα να ανιχνεύσει και να τον ενημερώσει. Ο Λάμπρος ενημέρωσε τον Διγενή ότι φάλαγγα αγγλικών αυτοκινήτων αποβιβάζει στρατό στο δρόμο Μηλικουριού- Πέρα Βάσας. Ο Αρχηγός αποφάσισε να πορευθεί νότια και μόλις θα έφθαναν στο δρόμο Κύκκου- Παναγιάς θα επανεκτιμούσε την κατάσταση και την πορεία. Στις 10 το πρωί έφτασαν στο δρόμο και με χαρά είδαν ότι επικρατούσε ησυχία. Έστειλε τον Λάμπρο και τον Α. Γεωργιάδη  να εποπτεύσουν το δρόμο Μηλικουριού – Πέρα Βάσας που πρίν αποβιβάζονταν στρατός να δούν τι